Wat kunt u nog meer bespreken?

 

Onderstaande punten kunnen, maar hoeven niet altijd aan de orde te komen.

 

De vertegenwoordiger

Is het u als arts duidelijk wie de vertegenwoordiger van de patiënt is als deze niet meer in staat is de eigen belangen te behartigen? Vaak is dit de echtgenoot, partner of levensgezel, maar vergewis u daarvan. Als er een schriftelijke machtiging is, zorg dan dat u een kopie heeft, of het origineel opslaat in het EPD en leg vast hoe de vertegenwoordiger te bereiken is.

 

De notaris

Als de patiënt de wensen op papier heeft gezet met daaronder naam, handtekening en datum, dan is deze schriftelijke wilsverklaring geldig. Een patiënt hoeft niet naar een notaris om een officieel document te laten maken. Toch kan dit zinvol zijn. Het behoort tot de taak van een notaris om te beoordelen of de cliënt wilsbekwaam is. Als een notaris aanwijzingen heeft dat er iets zou kunnen schorten aan de wilsbekwaamheid, dan moet de notaris nader onderzoek doen. Hij of zij gebruikt daarvoor een stappenplan en schakelt bij twijfel een onafhankelijke arts in. De notaris stelt ook de identiteit vast van degene die het levenstestament maakt, zodat u erop kunt vertrouwen dat het document echt is. In een levenstestament wordt met een zogenaamde schriftelijke ‘volmacht’ geregeld wie namens de patiënt toestemming geeft voor behandeling, maar ook wie beslist over de zakelijke aspecten als de patiënt dat zelf niet meer kan. Dit kan discussie tussen bijvoorbeeld familieleden voorkomen.

 

Als er een schriftelijk gevolmachtigde is, is het voor de arts duidelijk wie dit is en met wie er zodoende overlegd moet worden. De checklist levenstestament van de beroepsorganisatie voor notarissen bevat nuttige aandachtspunten: https://www.notaris.nl/levenstestament-en-volmacht

 

De wilsverklaring

Een patiënt kan in een (schriftelijke) wilsverklaring vastleggen wat voor behandelingen hij of zij wel, of juist niet wil aan het einde van zijn of haar leven. Het is belangrijk dat de patiënt deze met u bespreekt. Dan weet u wat de patiënt wil en kunt u met hem of haar bespreken wat u als arts wilt en kunt.

 

  • Is het u duidelijk onder welke omstandigheden de patiënt bepaalde behandelingen wel en niet wil?

  • Bij een levenswensverklaring: is het duidelijk wat de patiënt voor ogen heeft?

  • Bij een euthanasieverzoek: is het u duidelijk wat de patiënt met het euthanasieverzoek bedoelt en wat hij of zij met ondraaglijk lijden bedoelt?

  • Is het de patiënt duidelijk aan welke zorgvuldigheidseisen voldaan moet worden voordat euthanasie uitgevoerd kan worden?

  • Bent u bereid (in deze situatie) euthanasie uit te voeren? Zo nee, waarom niet en wanneer zou u wel bereid zijn de euthanasie uit te voeren? Bent u bereid door te verwijzen naar een andere arts? Als u in een instelling werkt: wat is het instellingsbeleid ten aanzien van euthanasie? Is dit schriftelijk beschikbaar voor de patiënt?

  • Maak eventueel een nieuwe afspraak om verder te praten over het euthanasieverzoek. Bespreek dat euthanasie geen recht is en u niet verplicht bent euthanasie uit te voeren. Ook niet als de patiënt een euthanasieverklaring heeft. Is het u duidelijk wat de patiënt op papier heeft verklaard? Zo nee, wat is er onduidelijk en waarom? Is de eventuele verklaring voorzien van een dagtekening en handtekening?

 

Berg een schriftelijke euthanasieverzoek nooit op zonder deze met patiënt te bespreken, ook niet als het verzoek nog niet actueel is. Hiermee wordt voorkomen dat er later misverstanden ontstaan over mogelijkheden en onmogelijkheden. Beschouw het schriftelijke euthanasieverzoek als een uitnodiging, ook als er medisch weinig aan de hand is, om met de patiënt over diens de wensen en verwachtingen in gesprek te gaan.

 

Originele wilsverklaringen moeten ook als ze gescand worden en opgeslagen in het EPD, apart bewaard worden.

 

Orgaandonatie of lichaam voor de wetenschap

  • Weet u of de patiënt organen/weefsel wil doneren na overlijden?

  • Kunt u de patiënt uitleg geven over orgaandonatie?

  • Kan de patiënt gegeven zijn ziektebeeld nog doneren?

  • Weet u of de patiënt zijn lichaam na overlijden ter beschikking wil stellen aan de wetenschap?

Tijdig praten over het levenseinde

14